• Dan lam kaihhnawih thutharte hi Whatsapp Group siamin update kan post thin a. Hemi Groupa i awm ve duh a nih chuan hemi link-ah hian lo join ve turin kan sawm a che.    Mizo Law Update - I    Mizo Law Update - II
  • Dan lam kaihhnawih thutharte hi Whatsapp Group siamin update kan post thin a. Hemi Groupa i awm ve duh a nih chuan hemi link-ah hian lo join ve turin kan sawm a che.    Mizo Law Update - I    Mizo Law Update - II
  • Dan lam kaihhnawih thutharte hi Whatsapp Group siamin update kan post thin a. Hemi Groupa i awm ve duh a nih chuan hemi link-ah hian lo join ve turin kan sawm a che.    Mizo Law Update - I    Mizo Law Update - II
  • Dan lam kaihhnawih thutharte hi Whatsapp Group siamin update kan post thin a. Hemi Groupa i awm ve duh a nih chuan hemi link-ah hian lo join ve turin kan sawm a che.    Mizo Law Update - I    Mizo Law Update - II
  • Dan lam kaihhnawih thutharte hi Whatsapp Group siamin update kan post thin a. Hemi Groupa i awm ve duh a nih chuan hemi link-ah hian lo join ve turin kan sawm a che.    Mizo Law Update - I    Mizo Law Update - II
  • Dan lam kaihhnawih thutharte hi Whatsapp Group siamin update kan post thin a. Hemi Groupa i awm ve duh a nih chuan hemi link-ah hian lo join ve turin kan sawm a che.    Mizo Law Update - I    Mizo Law Update - II

DISCLAIMER

 1.⁠ ⁠Mizo ten dan leh hrai chungchanga  an lo bengvar nan leh thudik rintlak an hriat theih nan he website hi siam a ni a. 

2.⁠ ⁠Mizo ten Court rorelna kan hriat fiah leh hriat chian tawk loh avangin harsatna kan tawk thin a. Court rorelna leh dan te hi English a ziak a nih avangin mi nawlpui te tan hriat thiam a har thin a. English a in ziak te chhiar tur tam tak national news a a awm laiin mahni tawng ngeia kan lo hriat ve nan thuthar ber berte tarlan a ni ang. 

3.⁠ ⁠Mizo mipui ten kan hriatthiam tlan theih dan tur berin Supreme Court, High Court leh District Court te mipuite hriat tura pawimawhte a  rang thei a i chhiar theih tura lo chhawp chhuah  hi kan tum a ni. 

(The Bar Council of India does not permit advertisement or solicitation by advocates in any form or manner. By accessing this website, www.jclalnunsanga.in, you acknowledge and confirm that you are seeking information relating to JC Lalnunsanga, Advocate & Legal Consultant  of your own accord) 

Exit

Supreme Court

Christian Sipai Officer Temple-a Luh Duh Loh Vanga An Banna Supreme Court-in Pawmpui, Mimal Sakhaw Rinnain Aiin Sipai Inthununna A Lal Zawk

  • 25/11/2025
  • Admin

Vawiin ni 25, November 2025 khan Supreme Court, Chief Justice of India Surya Kant, Justice Joymala Bagchi te thutna Bench chuan Christian Army Officer, Samuel Kamalesan thubuai High Court a thiam loh a channa appeal chu a hnawl sak. Samuel Kamalesan hi a hnathawhna, Indian Armed Forces-ah kar tin Army Religious Parade  an nei thin a, an parade-in a ken tel thil sakhuana kaihhnawih chu Kristian sakhaw rinna nen a inkalha a hriat avangin an parade neihnaa an thiltih thinah te tel duh  lova.  Indian Armed Forces atanga ban a ni ta a, an banna chu Delhi High Court ah a khing a. Delhi High Court hian thutlukna ni 30.5.2025 ah siamin an banna hi a pawmpui a. Delhi High Court thutlukna a lungawi lo chuan Supreme Court-ah a appeal leh ta a ni. Chief Justice of India Surya Kant, Justice Joymala Bagchi te thutna Bench chuan Delhi High Court thutlukna chu an pawmpui a, Indian Army chuan Samuel Kamalesan an banna chu an tih tur tak an ti a ni, tiin an sawi a, appeal chu a hnawl ta a ni.Tu nge Samuel Karmalesan?Samuela hi Indian Army ah ni 11.3.2017 khan Lieutenant in 3rd Cavalry Regiment-ah a lut a. Sikh, Jat leh Rajput te awmna an ni a.  Squadron B ah Troop Leader ni chhovin Sikh sipaite awm khawmna an ni. Samuela hi Mizo Pastor te Pathian thu zirna UTC, Bangalore a an fate ho school kalna ber thin St John School atanga zir chhuak niin College chu St Joseph’s University atangin a zo. Hemi hnu hian Army Officer ah a in ziak tling a ni.Engvangin nge ban a nih?Sipai atanga an ban chhan ber chu sakhaw inpumkhatna tura sipai tih tur a tih ve duh lo avang a ni. Heng te avangin vawi tam tak ACR a lo hmuh chhiat phah tawh a ni. Army regiment te chuan kartinin  an inpumkhatna tur leh rilru zangkhaina turin, sawkhaw thil a parade hun an nei thin a. Samuel Karmalesan chuan an regiment-ah chuan Mandir leh Gurudwara chiah a awm thu a sawi a, nimahsela, Sarva Dharma Sthal (Sakhaw zawng zawng kal theihna leh an sakhua an biak theihna hmun) a awm loh thu a sawi. High Court hmaah chuan an hnathawhna hmuna Kristian biakin a awm ve loh thu a sawi a. Sipai parade-ah te chuan a tel ve thin thu a sawi a; nimahsela, temple chhungril zawka a luh te, sakhaw rawngbawlna serh leh sang te chu ti lo tur a a dil thu a sawi bawk. Temple chhung luh leh an sakhaw rawngbawlna serh leh sang khawih chuan Kristian a nih anga a rinna nen a inkalh thu leh a rinna bawhchhiatna a ni, a ti. Nimahsela, Army lam erawh chuan an thupekte chu a zawm ngai loh thu leh sipaia an inthununna leh inpumkhatna a tih buai thu an sawi ve thung a ni.Delhi High Court ah rei tak ngaihtuah:Samuela hi ni 3 March, 2021 khan pension leh gratuity pawh nei lo turin sipai atangin ban a ni. Delhi High Court-ah hian hemi an banna hi kum 2021 daih tawh khan a khing a. Samuela tan chhan ber chu an Regiment ah hian Mandir leh Guruwara chu awm mahse kristiante tan Biak in a awm ve lo a. Mandir leh Gurudwara ah te chuan an sipai in tih tura tih ang inlungrualna parade ah te chuan a kal ve thin tho a. A chhungril tak tak-ah chuan an sakhua a zah sak avang leh kristianna in a remtih loh avangin a tel ve lo a, zah takin pawnah a lo nghak mai thin a ni a ti. Hetianga a tih pawhin a thawhpui leh a hnuai amite nen inzawmna tha tak an nei reng tih a sawi. High Court a Justice Navin Chawla leh Justice Shalinder Kaur te hian a rinna sakhua avanga ACR a hmuh chhiat avang leh sipai inkaihhruaina a zawm duh loh avanga banna chu dan dik loh a nihna an hmu lo a. An banna danah pawh kalphung dik  (procedure) tak zawm a nih avangin Samuela banna order hi an thiat lo a ni.Supreme Court-in eng nge a sawi?Samuela hi Delhi High Court thutlukna lungawi lovin Supreme Court ah a zual ko leh a. Supreme Court chuan Army te chu inthununna khauh tak hnuaiah an awm a, an chetzia engpawh an inpumkhatna leh thawhhona tichhe thei  anih chuan palzam mai chi a ni lo, an ti a ni. Chief Justice of India thar Surya Kant chuan Army-a hruaituin an thil kalpui dan thin an zawm loh chuan, sipaite hnenah ngaihdan dik lo a pe dawn a ni, a ti.He buaina hi sakhaw chungchang ni lovin, sipai inthununna chungchang a ni, tiin an sawi a. Bench chuan officer chu hruaitu anihna ang a parade a  kal mai tur a beisei a ni a, sakhaw biakna thil a tih luih anih loh thu leh, chung kawngzawh an neih thin chu sipai zinga thawhhona tha a awm theih nan a ni a, sakhaw pakhat chawilen tumna a nih loh thu an sawi. Temple tlawh chu Pastor ngei pawhin Kristian rinna kalh a nih loh thu a sawi, tiin Justice Bagchi chuan a a sawi lang a ni. Bench chuan Samuel Kamalesan hian sipai inthununna leh sipaia thuneitute thupek aiin a sakhaw rinna a ngaipawimawh zawk a, hei hian sipai inthununna a kalh tlat a ni, an ti. Mi pangngai (civilian) chuan hei hi a khauh lutuk an ti mai thei a, nimahsela, sipaia inthununna an neih dan hi a danglam hlak a ni, an ti.India Danpui hnuaia Article 25( freedom of conscience, right to freely profess and propagate their religion) hian sakhaw zalenna, sakhaw rawngbawlna kalpuina atana ngai chin chiah kalpui tura zalenna chauh venhimna a pek thu an sawi a. Bench chuan  officer chu sakhaw dan awmsaah ni lovin, ama mimal sakhaw thlirdanah a innghat niin an ngai.Supreme Court-in Army lama a tan nachhanSupreme Court chuan Christian Army officer chet dan chu regiment-a an inpumkhatna tihbuaina a ni, an ti a; Sikh te, Jat leh Rajput sipai te pawh an awm ve reng thu an sawi a. Regiment-te hian sakhaw chhinchhiahna emaw au hla te pawh nei mahsela, Army-te hi sakhaw zalenna hnuaia awm an ni, an ti a. Officer chu vawi tam tak hrilhhriat a nih tawh thu leh dan anga thupek te pawh a zawm loh zel thu an sawi. Supreme Court chuan Christian Army Officer thubuai appeal  hi a tih a hnawl sak a, a hremna hmuh pawh a tih hniamsak duh lo a ni. Chief Justice of India Surya Kant, Justice Joymala Bagchi te thutna Bench chuan he thubuai hi Armed Forces-a thununna(discipline) a pawimawhzia kan hriat tharna tur ni rawh se, an ti a ni.He thubuai pawimawhna nachhanHe thubuai hi Christian-te tan leh Army lama thawk zawng zawng te tan a pawimawh hle a. He thutlukna hian mimal rinna leh Army-a inthununna an kalpuinaa tih tur chin a sawi a ni. Christian-te tan chuan Article 25 hi Isua kan zuinaa India Danpui a zalenna min pe tu a ni a; nimahsela, Supreme Court chuan Article 25 hnuaia zalenna hian a huam chin chu, sakhaw rawngbawlnaa a tul chin chiah a huam thu an sawi a, mimal thlir dan leh ngaihdan a huam tel loh thu an sawi. He thutluknain a sawi chu, Kristian rinnaah hian sakhaw dang temple-te zah tura phallohna engmah a awm lo, an ti a ni. He thubuai hian sipaite chu inpumkhatna, sakhaw zalenna, leh thu awihna famkima thawk tur an nihna a nemnghet a, sipaite chu rinna hrang hrang atanga pawl pakhat anga an dinho a ngai a. Mimal rinna chu zah anih thu an sawi a, mahse pawl inpumkhatna, thupek leh sipai inthununna te hi dam khawchhuahna atana pawimawh tak leh indonaa inrintawkna neihna tura pawimawh tak takte an ni a, hei vang hian mi mal rinnain Army-a an inthununnate a lehthal thei lo, an ti a ni(www.jclalnunsanga.in)Delhi High Court Thutlukna chiah upload hrih a ni a, Supreme Court thutlukna hi official website a upload a nih hunah lo dah ve leh a ni ang.(Samuel Kamalesan tan Gopal Sankaranarayanan, Senior Advocate a ding a, sipai lam tan hian Aishwarya Bhati, A.S.G a ding thung

Supreme Court chuan Police Station-a CCTV Vuah Chungchanga Suo Moto PIL- ah State leh UT-te chu An Zawm Ngei Tih Chianna Affidavit Thehluh Nan Kar Thum Hun Chhung A Pe

  • 25/11/2025
  • JC

Vawiin November ni 25,2025 khan Supreme Court chuan India ram puma police station-a CCTV surveillance tha lo lutuk chu a ngaihven hle thu a sawi a. Court chuan CCTV awm lo chungchanga suo moto thubuai a ngaihtuah mek lai a ni a, State leh Union Territories-te chu court thupek an zawm ngei leh ngei loh tih chianna affidavit thehluhna hun ata kar thum hun chhung a pe a ni.Background:Supreme Court chuan Police station-a CCTV vuah chungchang hi kum tam tak chhung a lo chik tawh a.  Court chuan kum 2020-a Paramvir Singh Saini Vs Baljit Singh(2020) chuan state leh UT zawng zawngte chu an police station theuha CCTV an  vuah tur thu thupek a lo chhuah tawh a. Hetiang thutlukna awm mah se, zawm an tlem hle a, police station tam zawk chu camera an neih loh leh an hmanrua te chu hman tlak loh a ni tlangpui.Thubuai Kalpui Dan:September 2025 khan he thubuai hi a rawn lang leh a. Dainik Bhaskar report chuan tun kum thla sarih atanga thla riat kalta chhung khan police kutah mi 11 an thih thu a tarlang a. September ni 4,2025 khan Justice Vikram Nath leh Justice Sandeep Mehta-te thutna bench chuan report chu ngai pawimawhin anmahni thu in suo moto thubuai an kalpui nghal a ni.Supreme Court chuan Official-te’n an duh dana camera an off lohna tur monitoring system a ngaihtuah thu a sawi a. September ni 26 khan thupek chhuah lehin Rajasthan sawrkar atangin CCTV camera dinhmun leh hnathawh dan chungchangah zawhna a zawt a. Audit neih a nih leh nih loh-te, CCTV footage eng chen nge vawnhim a nih tihte leh, endikna kalpui leh khawih chhiat theih atanga a him theih dan tur provision a awm em tihte a zawt a ni.Senior Advocate Siddharth Dave, Court puitu tura ruat (Amicus Curiae) chuan October ni 14-a a thupek angin state 11 chiahin compliance affidavit an la thehluh thu  a sawi a. Union Sawrkar lam pawn central lama an investigating agencies, NIA angte chungchangah affidavit an la thehlut lo a ti a. Solicitor General Tushar Mehta chu Union tan a ding a ni, affidavit thehluh nan court hnenah kar thum hun a dil a ni.Court Thupek:Supreme Court chuan PIL chu tihkhawtlai nasat a nih tawh avangin thupek nghet tak a  chhuah a. Union leh State/UT zawng zawngte chu kar thum hun chhung a pek belh a. He thubuai hi December ni 16, 2025-a ngaihtuah leh turin a ruat a ni.State emaw UT-te’n December ni 16-ah affidavit an thehluh loh chuan, State emaw agency-a  Principal Secretary leh Director–te chu court hmaa inlan tura a koh tur thu a vaukhan a ni(www.jclalnunsanga.in).(He thubuai hi In Re Lack of Functional CCTVs in Police Station Vs SMW(C) No.7/2025 a ni a. Amicus Curiae hi Senior Advocate Siddharth Dave niin Union tan hian Solicitor General Tushar Mehta a ding a ni ).

Supreme Court Chuan Bill Chungchanga Governor Thuneihna A Sawifiah; President Droupadi Murmi Zawhna 14-te A Chhang

  • 24/11/2025
  • JC

Ni 20 November, 2025(Ningani) khan Supreme Court, Constitution Bench, Judge 5 thutna, Chief Justice of India BR Gavai, Justice Surya Kant , Justice Vikram Nath , Justice PS Narasimha, Justice AS Chandurkar te chuan Governor thuneihna chungchangah an ngaihdan thurawn a pe. India ram kalphungah hian State Legislative Assembly te’n Bill an pass reng rengin, India Danpui Article 200 in a sawi angin State Governor hnenah pawmpuina pe turin hlan a ni thin a. Hemi chungchangah hian Governor chuan tih theih pathum a nei a: Bill pawmpui emaw, pawmpuina nghah hrih a legislature hnena thawn let emaw, President hnena hlanchhawn emaw a thlang thei a ni. Nimahsela, thil buaithlak tak ni ta chu Article 200 emaw 201 hian Governor emaw President-in chet an lak theih hun chhung a bituk lova. Hun kal zelah hemi chungchangah hian sawiselna a lo awm a; State Assembly ten bill an pass hi Governor-te kutah engtinmah khawih lovin a awm thin a, pawmpui emaw, thawnlet emaw, President tana dah emaw pawh a ni lo thin a, hei hian dan siam chu a ti harsa zo vek thin a ni. He thil atanga zawhna lian tak lo awm ta chu, Governor hian Bill pass tawh a hnena lo kal hi thutlukna siam lovin a duh chen chen a kawl thei em? tih a ni.President Droupadi Murmu Thehluh Reference:Ni 13, May 2025 khan President of India, Droupadi Murmu chuan Article 143 hnuaia “Presidential Reference’ an tih mai chu hmangin, zawhna pawimawh tak tak sawm pali Supreme Court hnenah a thawn a.  Heng zawhna te hian Article 200 hnuaia Governor chet lak theih chin te, Governor-in State-a Council of Ministers te thurawn a zawm ngei a ngai em tih te, Court-in Governor chu hun bituk chhunga che turin a ti thei em, tih te leh Article 200 leh 201 te tun dinhmuna hman a nih dan tur te a huam a ni. He thubuai hi mi pahnih inkara thubuai ni lovin, India ram pumpui tibuai thei India danpui (constitution) hriatchian duhna avanga lo awm a ni a. He thubuai hi Supreme Court-a Judge-5 thutna, Constitution Bench in an ngaihtuah a ni.Ni 20 November, 2025 khan Supreme Court, Constitution Bench, Judge 5 thutna, Chief Justice of India BR Gavai, Justice Surya Kant , Justice Vikram Nath , Justice PS Narasimha, Justice AS Chandurkar te chuan hemi chungchanga an ngaihdan thurawn chu a pe a. An ngaihdan hi mimal bil anga sawi lovin ‘Court Ngaihdan’ (Opinion of the Court) tiin an dah a ni. Hei hian Governor leh President te’n a State Legislature-a Bill an pass te an buaipui dan tur a hril dawn a ni. Bench chuan India Danpui hian Governor te chu Article 200 hnuaiah thuneih pathum chiah a neih thu an sawi a; a pawmpui thei a, hei hian bill chu danah a chantir a; a pawmpuina khek hrih thei a, bill chu legislature hnenah a thawn let leh thei bawk. Nimahsela he duhthlanna hi chu money bill-ah chuan a theih ve loh thung; a pathumnaah chuan President hnenah a hlan thei bawk. Governor chuan heng duhthlanna pathum te hi a hmang thei a, engmah ti lovin a awm veng veng theih loh thu an sawi a ni. Court chuan engmah ti lova Bill dahthat veng veng hian India Danpui a kalh a ni, a ti.Governor Duhthlan Theihna:Supreme Court chuan Governor duhthlan theihna chungchang hi a sawifiah a. Governor-in Article 200 leh 201 hnuaia a thuneihna a hmanin Council of Ministers te thurawnin a phuar loh thu a sawi a. Duhthlanna thenkhat- a biktakin ‘Bill pawmpuina President tana dah’ chungchang phei hi chu India Constitution in a sawi anga Governor chet dan tur ve reng a ni a. Nimahsela, Governor-in heng thuneihna a neih te hi thutlukna siam tura pumpelhna leh tih khawtlai phalna chu  a ni hauh lo, tih an sawi. Court chuan he thuneihna hi fim tak, rintlak tak leh tih khawtlai lova hman tur a ni, a ti.Bill Pawmpuina  Chungchanga Hun Bituk:Zawhna lian tak pakhat awm chu Supreme Court hian Governor emaw President-in Bill  chungchanga thutlukna siam tur hian hun bituk ni 30 te, ni 60 te a siam thei em? tih a ni a. State of Tamil Nadu Versus Governor of Tamil Nadu (2025) ah khan Supreme Court  (Justice Pardiwala leh Justice R Mahadevan) chuan Governor chungchangah hun bituk  a lo siam sak tawh a. Nimahsela, tuna a ngaihdan thurawn a pekah erawh chuan Supreme Court ( B.R Gvai CJI,  leh Judges pali dang Surya Kant , Vikram Nat, P.S. Narasimha J, A.S. Chandurkar leh Advay Vora) chuan a hmaa thutlukna chu siamthain, hun bituk a siam theih loh thu a sawi a ni. Bench chuan India Danpui Article 200 leh 201 ngei ngei pawh hian hun bituk a tarlan loh thu an sawi a, hun bituk chungchangah hian India Danpui chu a ngawih thu an sawi. Supreme Court chuan India Danpui chu a ziak thaa, hun tiam chhung an tha tih dana Governor leh President-te chunga nghah a ti thei lo, tih an sawi.Hun bituk awm thei lo mahsela, Supreme Court chuan tiam chin awm lova Bill tihkhawtlai chu a rem ti hauh lo thung. Governor leh President chu a awm tawk hun chhungin an che tur a ni, an ti. Governor chuan insawifiahna awm lova hun rei tak chhung Bill chungchanga chet la lova, a kawl tawp a nih chuan, Supreme Court chu a inrawlh theih thu an sawi. Inrawlh theihna chu eng ang thutlukna nge a siam ang tih lamah ni lovin, thutlukna pathum a siam theih zing ami thlang a, thutlukna siam ngei turin a ti thei a ni. Court chuan Article 361 hnuaia Governor venhimna hian Court-in a endik theihna a dal loh thu an sawi bawk.Governor-in Bill a thawn let Legislature-a pawm leh a nihin:Supreme Court chuan Bill thawnlet a nih a, hmalak dan tur a sawi chiang a. Legislature-in Bill an hnena Governor-in a thawnlet tawh hnu an ngaihtuahthat leh a, an pass nawn leh a nih chuan Governor chuan pawmpuina a pe tur a ni, tih a ni a.A hnawl thei tawh lo a ni. Tin, an Bill pass nawn chu  a hmasa zawkah President hnenah a hlan chhawng a nih loh chuan a vawi hnihnaah a hlan chhawng thut thei lo bawk. Hei hian Legislature chu tawp chin nei lova a thurel leh thutlukna te kal kual reng tur lakah a veng a ni.Supreme Court Dinna:A tawp berah chuan he thutlukna hian India Danpui hnuaia kawng zawh dan tur inrem tha tak a siam a. Supreme Court chuan Governor leh President office-te zahawmna leh zalenna chu a  humhim a, hun tiam khauh tak siam a duh lova; nimahsela, “pocket veto” tih ngaihdan chu hnawl thung, a chhan chu  tiam chin awm lova Bill chu Governor emaw President kuta a awm tawp chuan Bill chu ngawi renga tihhlum theih a ni dawn a ni. He thutlukna ina min chah ber chu Constitutional Authority zawng zawngte chu .an thawk hoin, an chanvo an inzah tawn vek tur a ni a, tul lo taka tikhawtlai lovin dan siamna chu a rang lama kalpui tur a ni tih hi a ni.Supreme Court chuan Governor hian Bill te a thut bopui kumkhua thei lova, nimahsela Court pawhin hun tiam khauh tak a siam sak thei hek lo, a ti. Governor chu a hun awm tawkah rang takin a che thin tur a ni a. Tihkhawtlai rei lutuk anih chuan thutlukna siam tir ngei turin Court chu a inrawlh theih thu an sawi. Thutlukna siamsak chu Court-in a ti thei lova, Governor emaw President kutah a awm a; Court chuan thutlukna siam tura ti tur chiaha a inrawlh theih thu a tarlang a ni. Ni 20, November a Supreme Court Judge panga thutna Bench-in an ngaihdan thurawn an pek tak hian Bill chungchanga Legislature, Governor leh President-te inkara a chet vel dan turah kaihhruaina a pe a ni.Sl. No.DatesEvents1.13th January 2020- 28th April 2023Tamil Nadu Legislative Assembly te chuan University kaihhnawih Bill-12 te chu an pass a. Bill pass tak te chu Tamil Nadu Governor hnenah pawmpuina(assent) pe tura pek a ni.2.31st October, 2023Tamil Nadu sorkar chuan Governor-in an Bill 12 passed tak teah engmah a tih loh avangin Supreme Court-ah Writ petition a thehlut3.13th November, 2023Governor chuan Bill 12-ah thutlukna a siam a, Bill 10-ah pawmpuina a pe duh lo a, Bill 2 chu President ngaihtuah atan a dah.4.18th November, 2023Tamil Nadu Legislative Assembly chuan special session an nei a, Bill 10 pawmpuina an hmuh loh te Assembly-ah an pu lut leh a an pass nawn leh a ni. Governor Secretariat hnenah thawn leh nghal a ni5.8th April, 2025State of Tamil Nadu v. Governor of Tamil Nadu case-ah Judge pahnih thutna Bench chuan thutlukna an siam a. Governor-in Bill 10 te a hreng chu a dik loh thu an sawi.6.13th May, 2025President Droupadi Murmu chuan Presidential Reference No. 1 of 2025 chu Article 143(1) hnuaiah a pe chhuak a, constitutional question sawm pa li (14) chuang Supreme Court hnenah a zawhna a siam.7.22nd July, 2025Chief Justice of India, BR Gavai chuan Supreme Court, Constitution Bench hmaah Reference chu a pharh a, Supreme Court-in he thubuai hi ngaihthlak a remti.8.19th August, 2025Thubuai ngaihthlakna (hearing)neih a ni9.20th November, 2025Supreme Court chuan Article 143 hnuaiah thutlukna a siam.(www.jclalnunsanga.in)

Supreme Court: Mi tupawhin Prevention of Damage To Public Property Act Hnuaiah Vantlang Thil Tih Chhiat Anihin Thubuai An Thehlut Thei

  • 24/11/2025
  • Admin

Ni 18, November 2025 khan Supreme Court, Justice Pankaj Mithal leh Justice Prasanna B. Varale thutna Bench chuan Prevention of Damage to Public Property Act, 1984 hnuaia danin a hrem theih thila thubuai (complaint) thehluh chu mi tu pawhin a kalpui theih thu a sawi. Prevention of Damage to Public Property Act, 1984 hian criminal law thubuai kalpui theitu tur chungchangah khapna engmah a siam lo a, thubuai thehluh chu tu nge ti thei ang tih engmah a inziak lo a ni, an ti.Justice Pankaj Mithal leh Prasanna B. Varale-te bench chuan criminal law-ah chuan dan tlangpuiin hmalakna chu danin a bik taka a sawi loh chuan, tupawhin hmalakna an nei thei a ni, an ti. PDPP Act hian chutiang khapna a neih loh avangin mi tu pawhin vantlang thil a chhiat chuan complaint a thehlut thei a ni.He thubuaiah hian eng thil nge thleng? Gram Pradhan chuan mi ṭhenkhat chu vantlang thil tihchhiat nia puhin complaint an thehlut a ni. Magistrate pakhat chuan complaint a puh hnenah summons a pe a. Mahse, Allahabad High Court chuan summon hi a titawp ta a. Chutiang thilah chuan Bhumi Prabandhak Samiti (U.P. Revenue Code, 2006 hnuai) chauhin hma a la thei tih a sawi a, Gram Pradhan chu chutiang thuneihna nei a nih loh avangin complaint chu kalpui theih a ni lo tih a sawi.Supreme Court ngaihdan:Supreme Court chuan U.P. Revenue Code hian civil thila chhiatna thlengte tehna emaw, trespasser tihbo emaw ang chi thilte a buaipui a. Hei hian PDPP Act hnuaia criminal thubuaia hmalakna nen inzawmna a nei lo, a ti a. PDPP Act hnuaiah chuan mi tu pawhin complaint an thehlut thei a, a chhan chu he dan hian thuneihna bik emaw, khapna bik emaw a siam loh vang a ni tiin an sawi.(www.jclalnunsanga.in)(He thubuai Lal Chandra Ram vs. State of UP& Ors. ah hian thubuai thehluttu lam tan Adv. Divyesh Pratap Singh, AOR Shivangi Singh, Adv. Mr. Amit Sangwan te an ding a. An khinte tan Adv. Haraprasad Sahu, Pranaya Kumar Mohapatra AOR, Srishti Singh AOR te an ding a ni.)

Supreme Court Chuan Hindu Nula Senior Pasal Neilote Chu Ro Chungchanga Intihbuaina a Awm Loh Nan Thurochhiah Siam Turin a Fuih

  • 20/11/2025
  • JC

Supreme Court chuan November nimin ni 19, 2025 khan hmeichhia zawng zawng , a bikin Hindu hmeichhe, fapa,emaw fanu, emaw pasal nei lote (Nula senior) chu an chhungte leh pasal chhungte inkara an thih hnuah ro inchuha buaina awm thei tur ven nan thurochhiah(will) siam turin a fuih. Bench chuan Hindu Succession Act, 1956 chu hmeichhiate’n anmahni in leh lo nei theiloa rin a nih laia siam a ni a ti a, amaherawhchu, tunlai hmeichhiate hian zirnaah chauh nilo hnathawhna sang tak tak chelh an tam tawh a, mahni in leh lo an nei an tam tawh avangin an thih hnua an ro te an chhungten an inchuh buai loh nan a  fimkhur turin a ti a ni.Bottom of FormAn Buaina:Public Interest Litigation (PIL) hi Advocate hmeichhia Snidha Mehra  thehluh niin Hindu Succession Act-a Section 15(1)(b) chu a khing a. Section 15(1)(b) hnuaiah chuan Hindu hmeichhia chu thurochhiah nei loa (intestate) a thih chuan a ro neih zawng zawng chu a pasal ro luahtute(heirs) chungah a tla hmasa ber a. Thubuai thehluttu chuan he dan hi inthliarhranna tiin Indian Constitution hnuaia Article 14, 15, leh 21 a bawhchhia a ti a, hmeichhe nu leh pate chu an fanu ro rochun tura an dikna chanvo chu a dal a ni, tiin a sawi.Centre aiawha ding Additional Solicitor General K.M. Nataraj-a chuan heng buaina te chu party nghawng (affected party) sawi chhuah tur a ni a, thubuai thehluttu hian hetiangah buaina a neih loh avangin sawi theih a nei lo a ti. Hemi dan siam lai hun kum 1956 khan Parliament chuan hmeichhiate chu anmahnia  sum leh pai thawk chhuah theih tur chu an lo hmu lawk theilo tih  a sawi tel bawk a ni.Court Thuchhuak:Justice B.V. Nagarathna leh Justice R. Mahadevan-te thutna bench chuan an ngaihdan sawite chu a pawmsak rualin provision paih thlak rawtna chu a hnawl a. Tunlai Indian nulate hian zirna, hnathawhna leh entrepreneurship hmangin sum tam tak an thawk chhuak a. Chutih ruala, hmeichhe nu leh pate aia an pasal ro luahtute(heirs) dan in  in a dah pawimawh zawk chu a dik lo a ti a.Court chuan hmeichhe hamthatna humhim turin Hindu hmeichhiate chu Hindu Succession Act hnuaia Section 30 leh Indian Succession Act chhiar telin thurochhiah(will) siam turin a fuih a. Bench chuan tul lo taka thubuai awm lohna tur leh an ro, sum leh paite chu an duh dan ang taka sem a nih theih nan a pui dawn tih a sawi a ni.Court Thutlukna:Supreme Court chuan he thubuai a ngaihtuah lai hian thu pawimawh tak tak pahnih a tichhuak a:  Hmeichhiate chu ro chungchanga intihbuaina laka an invent theih nan thurochhiah siam turin a fuih a.Hindu hmeichhia thurochhiah neiloa(intestate) a thih a, a nu leh pa emaw an ro luahtute(heirs) emaw chuan an thil neih an chuh a nih chuan, court-a put luh a nih hmain pre-litigation mediation neih hmasak tur a ti a. Mediation hmanga inremna siam apiang chu court thupek anga ngaih a ni ang a ti bawk a ni.Supreme Court chuan vantlang rel dan (social structure) nena inzawm succession dan te chu fimkhur taka kalpui a ngaih thu a sawi a. Hmeichhiate dikna chanvo leh hun rei tak chhunga vantlang ruhrel (societal framework) te inthlauhna(balancing) siam a pawimawh thu a sawi bawk. Court chuan thutlukna siam duh lovin Section 15(1)(b) chu a remchan dan anga ngaihtuah that turin a dah a ni (www.jclalnunsanga.in).Sawi belhna :Indian Succession Act ang bawk hian Mizo Hnam Danah pawh nula senior pasal leh fa nei lo te ro insem dan hi chiang taka ziak a ni lo a. Tunlaiah kan nula senior te hi mahni intodelh leh ro sum etc nei nghah tak takte an ni chho tawh hlawm a. He case a thurawn ang hian Thurochhiah uluk taka siam a finthlak. Thurochhiah siam dan hemi website Legal Awareness ah tunkar chhoah ziah a ni ang. Thurochhiah pawh hi ziak mai lovin a video in record thlap bawk ila. Tul lo puiah chhungkua hi tum loh deuhin a buai theih.Judgment Supreme Court website a upload a nih hunah upload ve a ni ang.(He thubuai WP(C) No. 732 of 2020, Snidha Mehra Vs Union of India ah hian thubuai thehluttu tan Aakarsh Kamra, AoR a ding a. Centre aiawhin Addl Solicitor General Tuhsra KM Nataraj a ding a ni.)

Supreme Court: Sale Deed Registration Hian Ram Neitu Nihna a Nemnghet lo

  • 19/11/2025
  • JC

Supreme Court chuan April leh November 2025-a thutluk pahnih a puanzarah sale deed register chuan in leh lo neitu nihna a nemnghet lo a ti. Court chuan India ram dana kalphung awm mek hnuaiah chuan in leh lo(property) registration hian ram inlei(transaction) chauh chhinchhiahin dan anga in leh lo neitu nihna chu a nemnghet lo a ti a. Court in kumin atan hemi chungchanga a thuchhuah vawi hnihna a ni a . Heng thutluk pahnih hian State hnuaia ram neitu nihna finfiah theihna dante chu a hlip a ni.Registration tih awmzia tak tak chu eng nge ni?Court chuan India rama in leh lo hralhna chu dan pathum hnuaiah a thawk tih a sawifiah a, chung chu Property Act, Indian Stamp Act leh Registration Act-te an ni. Registration hi vantlang hriata inlei chhawnna chhinchhiahna ni mah se, a neitu nihna a pe lo a. India ramah hian deed register chuan mi pakhatin thil a neih anga ngaihna (presumption of title) a siam chauh a, chu chu civil court-ah awlsam taka put luh theih a ni a ti a. He kalphung derthawng avang hian in leh lo chungchanga hmun thuma ṭhena hmun hnih vel chu civil dispute-a put luh ṭhin a  nih thu a sawi.April 2025 Thubuai: K Gopi Vs Sub-Registrar & OrsThubuai hmasa zawk, K Gopi v. Sub-Registrar-ah hian Tamil Nadu Registration Rules hnuaia Rule 55A chu an challenge a. Hei hian ram hralhtute chu registration dil dawnin title deed hlui, encumbrance certificate, leh revenue record-te chu keng turin a ti a. He dan hian ram hralh dik loh venhim tum mah se , mi tam tak tan harsatna a siam zawk a; a bikin chhungkaw in leh lo hlui tak tak neite leh ram register lohte tan buaina nasa tak a thlen a ni.Supreme Court chuan he dan hi hlipin, Sub-registrar-te hian ministerial nihna chauh an nei tih a sawi a, chu chu execution leh lehkha pawimawh finfiah mai a ni a; in leh lo neitu nemnghet turin thuneiha a nei lo a ti a ni. Court chuan Tamil Nadu Registration Rules hnuaia Rule 55A chuan Registration Act hnuaia a thuneihna chu a pel a ti a ni. November 2025 Thubuai: Samiulllah v. State of BiharSupreme court chuan he thubuaiah hian a hmaa dan ang tho, a zuartu mutation record(jamabandi) ken a nih loha registration phalloh na chu a enfiah a . Bihar chuan neitu dik takte chauhvin inlei chhawnna an register theih nana siam a ni a ti a . Nimahsela, a nihnaah chuan an state ramte chu a hlui tawh hle a, kum tam tak chhung ram teh a ni tawhlo mai bakah an lehkha neih chhunah te chuan an pi leh pu thi tawh te hmingin a la awm reng a.Supreme Court chuan he dan hi mumal lo tiin dan dik tak bawhchhiatna a nih thu a sawi a. Court chuan Bihar thuchhuah(notification) chu ultra vires (a thuneihna baka che) a puangin in leh lo thubuaite chu sub-registrar bulah niloin, civil court hnuaia ro rel tur a  ni a ti.Court Thutlukna:Thubuai pahnih aṭang hian a hnuaia thurinte hi nemngheh an ni: Registration chuan inhlan chhawnna (transaction) chauh a chhinchhiah a, neitu nihna a nemnghet lo Civil Court chauhin neitu nihna a nemnghet thei. State dan hnuaia neitu nemngheh theihna chu a dik lo a, Registration Act thuneihna piah lam a ni.November-a thutlukna chuan India rama ram neitu(title)  kalphung chu endikna neih a phut a. Court chuan tuna dan awmsa chu dinhmun derthawngah a awm tiin blockchain technology siam a rawt a, hei hian registration kalphung him zawk a siam theih a ring a. Court chuan Law Commission of India chu ram puma in leh lo register theihna tur blockchain leh modern digital system chu zirchianga dan thar siam thei turin state, expert leh centre te chu rawn turin a ti a ni(www.jclalnunsanga.in).(April thubuai, K Gopi Vs The Sub Registrar & Ors, Civil Appeal No.3954 of 2025-ah hian Appellant tan AoR Qurrantulain a ding a, Sr Adv PS Raman, Tamil Nadu Advocate General leh AoR Sabarish Subramanian-te chu State aiawhin an ding a ni)(November Thubuai, Samiullah Vs State of Bihar-ah hian Appellant tan Sr Adv Manan Kumar Mishra  leh Adv Velan, AoR te chu an ding a, State aiawhin Sr Adv Ranjit Kumar leh Manish Kumar, AoR te an ding a ni)